6 năm sau Brexit: Cuộc chia ly ngậm ngùi giữa người châu Âu và 'Xứ sở sương mù'

Với hàng chục nghìn người châu Âu từng chọn nước Anh làm nơi an cư, 'Xứ sở sương mù' ngày nay đã không còn là miền đất hứa như trước.

“Xứ sở sương mù” ngày nay đã không còn là miền đất hứa với người dân châu Âu. Ảnh: An Lê.

Một buổi sáng xám trời ở London, ga tàu vẫn đông người qua lại, những quán cà phê vẫn tỏa mùi bánh mì nướng quen thuộc. Bề ngoài, mọi thứ dường như không đổi. Nhưng với hàng chục nghìn người châu Âu từng chọn nước Anh làm nơi an cư, “Xứ sở sương mù” ngày nay đã không còn là miền đất hứa như trước. Theo báo Le Soir (Bỉ), 6 năm sau khi chính thức rời Liên minh châu Âu (EU), nước Anh đang chứng kiến một cuộc chia tay lặng lẽ nhưng sâu sắc: người châu Âu rời đi, mang theo cả niềm tin lẫn ký ức.

“Tôi sẽ không bao giờ quay lại”

Rời nước Anh vào năm 2020, bà Wioletta Jamrozek, 51 tuổi, người Ba Lan, nói điều đó với giọng dứt khoát. Bà thốt lên: “Ai mà quyết định đến đó sống vào lúc này thì đúng là điên rồ. Nước Anh giờ tệ hơn xưa rất nhiều”.

Bà Wioletta đến Vương quốc Anh từ năm 1999, mang theo vốn tiếng Anh ít ỏi và giấc mơ đổi đời quen thuộc của người nhập cư Đông Âu thời bấy giờ. Những ngày đầu, bà làm nhân viên giao hàng cho chuỗi Pizza Express. Vất vả, lương thấp, nhưng nước Anh khi ấy vẫn mở ra những cánh cửa. Nhờ nỗ lực không ngừng, bà thăng tiến lên vị trí quản lý, phụ trách hơn 60 nhân viên.

Cuộc sống ổn định dần, gia đình bà chuyển ra vùng ngoại ô London. Nhưng rồi đại dịch COVID-19 ập đến, cuốn phăng công việc và nguồn thu nhập. Những bất ổn sau Brexit khiến tương lai trở nên mờ mịt. Gia đình bà quyết định mua một căn hộ nhỏ tại Nowy Targ, miền Nam Ba Lan, không cần vay nợ.

“Ban đầu chúng tôi chỉ định ở đó một năm. Nhưng rồi chẳng bao giờ quay lại Anh nữa”, bà kể. Tại quê nhà, bà tự mở một cơ sở massage, có thu nhập ổn định, chi phí sinh hoạt thấp hơn. “Giờ nghĩ lại, lẽ ra chúng tôi nên đi sớm hơn. Chất lượng sống ở đây tốt hơn hẳn”.

Không chỉ kinh tế, điều khiến nhiều người châu Âu rời Anh là cảm giác bị xa lạ ngay trên mảnh đất từng được ca ngợi là đa văn hóa. Với Sabrina Belaïba, 38 tuổi, người Pháp, làm việc trong lĩnh vực công nghệ, sự thay đổi ấy diễn ra âm thầm nhưng rõ rệt.

“London từng là hình mẫu của sự giao thoa văn hóa”, cô nói. “Nhưng Brexit là một cú sốc. Sau đó, sự trỗi dậy của các đảng phái hoài nghi châu Âu khiến tôi nhận ra rằng sự cởi mở trước đây có lẽ mong manh hơn tôi nghĩ”.

Trong sinh hoạt thường ngày, Sabrina cảm nhận rõ một “thứ bậc vô hình” giữa những người nước ngoài. “Người Pháp thì còn được chấp nhận, người Italy kém hơn một chút, còn người Tây Ban Nha thì thường bị coi nhẹ hơn nữa”, cô kể.

Khi tìm việc mới, những câu hỏi từ nhà tuyển dụng khiến cô sững sờ: Cô đang thuê nhà hay đã mua? Có dự định ở lại Anh lâu dài không, hay sẽ sớm quay về Pháp? Cộng thêm nỗi nhớ nhà trong đại dịch và giá nhà đất ngày càng đắt đỏ ở London, Sabrina quyết định hồi hương vào năm 2022. “Tôi rời đi không phải vì nước Anh nghèo đi, mà vì nó không còn là nơi tôi muốn thuộc về”.

Nhiều người châu Âu rời Anh do cảm giác bị xa lạ ngay trên mảnh đất từng được ca ngợi là đa văn hóa. Ảnh: An Lê.

Sức hút phai nhạt của “Xứ sở sương mù”

Ông Evangelos Kyriakidis, 51 tuổi, người Hy Lạp, cũng mang theo cảm giác tương tự khi rời Anh. Là giám đốc một đơn vị quản lý di sản, ông đến Anh năm 2008, thời điểm quốc gia này vẫn được xem là trung tâm học thuật và văn hóa hàng đầu châu Âu.

“Khi Brexit xảy ra, tôi được Đại học Kent cử về Hy Lạp điều hành một chương trình thạc sĩ”, ông nhớ lại. “Nhưng sau khi Anh rời EU, học phí dành cho sinh viên châu Âu tăng vọt. Chương trình của chúng tôi phá sản gần như ngay lập tức”.

Đứng trước lựa chọn đi hay ở, ông chọn trở về quê nhà. “Năm 2020, kinh tế Hy Lạp bắt đầu phục hồi sau khủng hoảng. Trong khi đó, tình hình ở Anh ngày càng khó khăn, thị trường lao động thắt chặt, tư duy xã hội khép kín hơn”. Ông nói thêm, với một nụ cười nhẹ: “Chưa kể đồ ăn và khí hậu ở đây đều dễ chịu hơn rất nhiều”.

Những con số biết nói

Sáu năm sau ngày chính thức rời EU (31/1/2020), làn sóng người châu Âu rời Anh đã trở thành một xu hướng rõ rệt. Theo Cơ quan Thống kê quốc gia Anh, nhập cư từ châu Âu liên tục giảm từ năm 2016. Đến năm 2025, lần đầu tiên Anh ghi nhận nhập cư ròng âm từ châu Âu – tức số người rời đi nhiều hơn số người đến, với chênh lệch khoảng 70.000 người.

Hệ quả là tình trạng thiếu hụt nhân lực kéo dài trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là nhà hàng và y tế. Ông Roberto Costa, chủ chuỗi nhà hàng Italy Macellaio tại London, cho biết: “Trước đại dịch, 90% nhân viên của chúng tôi là người châu Âu. Giờ con số này chưa tới 20%. Tuyển người ngày càng khó, chi phí ngày càng cao”.

Trớ trêu thay, không chỉ người châu Âu rời Anh. Ngày càng nhiều người Anh cũng chọn rời quê hương, một xu hướng xuất hiện rõ rệt sau Brexit. Thống kê cho thấy số người Anh ra đi nhiều hơn số quay về, với mức chênh lệch hơn 100.000 người.

Anh Oskar Winter, 35 tuổi, thợ mộc, từng sống ở London, chuyển đến Copenhagen năm 2018. “Tôi muốn rời London vì nhiều lý do, nhưng Brexit chính là bước ngoặt”, anh nói. “Tôi nhìn sang châu Âu và thấy các quốc gia đưa ra những quyết định bảo vệ quyền con người cơ bản. Trong khi đó, ở Anh, người ta lại tranh luận về việc từ bỏ chính những quyền ấy”.

Ban đầu, Oskar định chuyển đến một thành phố khác trong nước. Nhưng bối cảnh chung khiến anh quyết định rời hẳn Anh. “Bà ngoại tôi là người Đan Mạch”, anh kể. “Tôi nghĩ đây là cơ hội để tìm hiểu nguồn cội”.

Bảy năm trôi qua, anh hài lòng với cuộc sống mới, dù trong lòng vẫn còn nặng tình với quê hương cũ. “Tôi hy vọng quan hệ giữa Anh và châu Âu sẽ ấm lên. Nếu điều đó xảy ra, có lẽ tôi mới bắt đầu nghĩ đến chuyện quay về”.

Giữa những con số thống kê và tranh luận chính trị, câu chuyện Brexit hiện lên rõ nhất qua những phận người. Sáu năm trôi qua, cuộc chia tay giữa nước Anh và người châu Âu không ồn ào, không kịch tính, nhưng đủ dài để để lại một dư vị ngậm ngùi - như sương mù tan chậm trên những con phố cũ, để lộ ra một nước Anh đã khác rất nhiều so với ngày hôm qua.

Hương Giang