Apr 05
“Shipper hàng không”, nghề cực nhọc của người Việt ở Nga
Thứ năm 05/04/2018 13:52 Lượt xem: 17,357 Phản hồi: 8

Trong phòng chờ hạng thương gia ở sân bay Nội Bài, một ngày cuối tháng 3/2018, giữa những hành khách ăn mặc sang trọng, áo vest, cặp da, giày bóng lộn có khoảng 30 người Việt Nam trông rất “bình dân”. Tay xách, nách mang, gương mặt phờ phạc, mắt quầng thâm vì thiếu ngủ, họ đã gây nên sự tò mò, hiếu kì cho những người xung quanh. 

“Khách VIP” ship cả gừng, riềng, sả, ớt… 

Trên chuyến bay mang kí hiệu SU-291 của hãng hàng không Aeroflot, tôi may mắn được ngồi gần với các vị khách Việt “bình dân” và cũng vô cùng đặc biệt này. Máy bay cất cánh được khoảng 30 phút, tôi lân la bắt chuyện với người phụ nữ ngồi ngay bên cạnh. H, cô gái có khuôn mặt trái xoan, tương đối niềm nở, thấy tôi tò mò, H. hóm hỉnh: “Em làm shipper Việt-Nga, chuyên xách “giai” qua đường hàng không anh ạ”. 

Đôi mắt chân chim, lộ rõ sự vất vả nhưng H vẫn tỏ ra vô cùng thoải mái và chia sẻ mọi câu hỏi của tôi. Em cho biết, shipper Việt là nghề mới của người Việt tại Nga mới rộ lên vài năm trở lại đây, đặc biệt trong dịp Tết Nguyên đán 2018 vừa rồi. Đó là một cách gọi mỹ miều, thực chất là nghề buôn chuyến, mang hàng từ Việt Nam sang Nga và hàng từ Nga về Việt Nam bằng đường hàng không. Hàng thì thượng vàng hạ cám từ rau sống, bánh kẹo, trái cây đến ớt, sả, mỹ phẩm, rượu Vodka… 

"Shipper" là nghề mới của người Việt tại Nga mới rộ lên vài năm trở lại đây.


Theo H, mỗi chuyến bay có khoảng từ 30 người chuyên nghiệp (thường xuyên bay) và khoảng vài người bán chuyên (tiện công việc ở nhà, thỉnh thoảng mới bay). Tiếng là đi buôn, tay xách nách mang nhưng hầu hết các “đầu mối” chuyên nghiệp do “bay như đi chợ” nên ai cũng như khách VIP, đi cửa ưu tiên, sở hữu thẻ đen (kim cương), thẻ vàng, thẻ bạc, thẻ titan… của Aeroflot. 

H. tâm sự, phần lớn những người này đã sang Nga từ lâu, buôn bán trong các khu chợ, khu thương mại của người Việt tại Nga. Vài năm trở lại đây, khách mua giảm đi, buôn bán khó khăn, đi chợ bán hàng không đủ chi phí cho việc thuê nhà, nộp thuế… nên ai ít vốn, không có đủ điều kiện đành phải nghỉ bán hàng. “Cách đây 5-6 năm, chỉ có vài người làm nghề này thôi, họ thu nhập cao lắm vì không có cạnh tranh, hãng hàng không cũng không để ý nhiều nên có người, ngoài tiêu chuẩn hàng gửi hành lý (Ba gát), họ còn xách tay được nhiều nên lãi lắm. Gần đây, ở Việt Nam, người ta đã quen dùng một số sản phẩm của Nga và ngược lại, người Việt sống ở Nga cũng rất muốn sử dụng những hàng hoá quê nhà. Chính vì vậy nghề buôn chuyến này mới nở rộ như vậy. Đầu tiên vài người đi, sau đó rủ thêm bạn bè, người nhà, “buôn có bạn, bán có phường mà anh”, H chia sẻ. 

Một nét thoáng đượm buồn trên khuôn mặt, H cởi lòng với tôi khi cho biết, chị quê Hải Phòng, sang Nga từ năm 2000. Số không may mắn, buôn bán toàn thất bại, sau đó đi làm thêm đủ mọi việc, lúc thì giúp việc gia đình cho chủ người Việt, lúc đi phụ bán hàng khô….  Số phận đưa đẩy, kết hôn với chồng là lái xe cho một xưởng may ở ngoại ô Matxcova. Gần 7 năm trời hai vợ chồng mới sinh được một cháu gái. “Bọn em không đủ điều kiện nuôi cháu bên này nên đành gửi ông bà ở Việt Nam nuôi giúp. Nhiều lúc nhớ con cồn cào mà chẳng có tiền về thăm, cũng may có chị bạn chỉ giúp nghề này, vất vả một chút nhưng thỉnh thoảng được về với con anh ạ”, H vui vẻ nói. 


Những thùng hàng được các "shipper" vất vả đóng gói vận chuyển từ Nga về Việt Nam.


H có lẽ chỉ là một trong số hàng chục, hàng trăm người phụ nữ Việt ở Nga có hoàn cảnh như vậy. Những biến động của thời thế, thay đổi của chính sách kinh tế, môi trường kinh doanh của Nga buộc họ phải chuyển mình, mưu sinh. Con nhỏ, chân yếu tay mềm không làm được việc nặng, nghề kiếm ra tiền ít đi, nên việc “buôn chuyến” qua đường hàng không trở thành lối thoát cho cuộc sống vốn đầy rẫy bế tắc. 

Song để đi được một chuyến hàng như vậy rất vất vả, thậm chí tủi hổ. Mỗi lần chuẩn bị bay từ Việt sang Nga, các “shipper” Việt lại phải “bắn tin” từ qua bạn bè, người quen hoặc giật status lên facebook… xem có ai gửi gì không thì nhận. Nếu chuyến nào ít người gửi lại phải đi mua hàng cho đủ số lượng. Lịch trình của một "shipper" được V, một cô gái người Ninh Bình vẽ lại như sau: bay về Việt Nam, gặp con được một lúc lại phải tranh thủ đi trả hàng, đợt nào rỗi rãi thì ở nhà với con được vài ngày, khi nào nhu cầu hàng hóa cao, tranh thủ ở nhà được vài tiếng lại đi mua hàng để mang sang. Thượng vàng hạ cám, ớt, xoài, gừng, riềng, lá chuối, mít, đu đủ, chôm chôm….tóm lại những gì người Việt thích thì mang theo tuốt. V nói thêm với tôi: “Chuyến bay từ Nội Bài sang Matxcova thường cất cánh lúc 10 giờ 45 sáng, về nguyên tắc 8 giờ sáng em đã phải có mặt ở sân bay. Chính vì vậy, hôm nào bay là em phải thức dậy từ 4 giờ, nhẹ nhàng hôn con sợ nó tỉnh giấc rồi nhờ xe ôm chở mấy kiện hàng ra bến xe để lên xe khách ra Hà Nội. Đến bến xe Mỹ Đình mới dám gọi taxi đưa ra sân bay. Phải tiết kiệm từng tí một mới có chút lãi anh ạ”.

Tôi tiếp tục hỏi chuyện N.T.Ch, một phụ nữ tầm 24 tuổi, người nhỏ nhắn, có gương mặt rất xinh và đôi mắt đen, to như mắt búp bê của Nga. Ch cũng rất cởi mở trong khi trò chuyện với tôi, theo lời kể, Ch quê ở Bắc Giang, có một cháu trai đang gửi bà ngoại ở Việt Nam chăm sóc. “Vào những tháng cao điểm như những ngày giáp tết, nhu cầu hàng hóa ở hai đầu đều cao, có tháng em đi 8 chuyến anh ạ. Bây giờ hãng hàng không Aerofllot ngày nào cũng có chuyến, nên em bay liên tục, gần như không có thời gian nghỉ ngơi, chỉ chập chờn chợp mắt trên máy bay”. Vì coi đây là một nghề chính, nên Ch. bay liên tục, thẻ bạch kim nên được gửi 4 kiện hàng mỗi lần bay. Ngoài ra, do nhu cầu những ngày tết cao, nên các nhà buôn chuyến chuyên nghiệp còn tìm cách mua thêm số kiện hàng để tăng lợi nhuận. 

Theo Ch., có chuyến em mang được 20 kiện hàng, chủ yếu mua lại của những người đi công tác, những công nhân sang làm xưởng may, không mang nhiều hàng hoá nên mua lại lợi cả đôi bên. Tuy nhiên, để chuẩn bị đủ từng ấy kiện hàng vô cùng vất vả, mỗi chuyến bay từ Việt Nam sang làm xong mọi thủ tục để ra được và về đến phòng trọ đã 9 giờ tối Matxcova, tranh thủ đi giao hàng xong, chỉ còn đúng gần một ngày để đi mua sắm đủ hàng cho 5 giờ chiều ngày hôm sau đã phải có mặt ở sân bay. Thời gian gấp gáp cũng không kịp tắm rửa, nghỉ ngơi. Tranh thủ uống cốc nước chè đen nóng với mấy cái bánh ngọt, lại tất tưởi bắt xe ra chợ đêm để mua hàng theo đơn của các chủ cửa hàng ở Việt Nam: bánh, kẹo, sữa, giò, pho-mai, bơ, rượu, thuốc lá, mĩ phẩm.. 

Chiều ngược lại, gần 4 tiếng làm thủ tục ở sân bay, 9 tiếng đồng hồ trên trời, hạ cánh Nội Bài gần trưa, về đến Hà Nội, giao hàng xong, không có cả thời gian về thăm con, lại phải chuẩn bị cho chuyến bay tiếp theo. Theo Ch., chuyến nào thấy khoẻ thì bay lại ngay vì nhu cầu khách hàng giục giã, không đi sợ bị mất khách, còn chuyến nào mệt quá thì nghỉ ngơi 2 ngày rồi bay tiếp. “Cũng may ở Việt Nam dịch vụ rất tốt, mình đặt hàng gì chỉ cần gọi điện, họ đóng gói mang đến tận nhà, nào soài, mít, gừng, riềng, chôm chôm, rau củ quả các loại… sợ nhất là khâu bảo quản mà không tốt, sang đến nơi rau bị úa nát, quả bị thối nhiều là hết mất lãi”, Ch. chia sẻ thêm. 

Vất vả mưu sinh cho những chuyến tàu “hoàng hôn”

Tiếng loa vang lên trong máy bay yêu cầu hành khách ổn định chỗ ngồi để chuẩn bị phi hành đoàn phục vụ bữa ăn sáng. Với những vị khách đặc biệt người Việt, khẩu phẩn ăn rất khác biệt. Người thì bánh mì, người xôi chả, lại có cả cơm nắm, muối vừng. Suất ăn trên máy bay được đặt trước chỉ có salad và hoa quả. Thấy tôi ngạc nhiên, H nhanh nhảu giải thích: “Bọn em ăn nhiều đồ trên máy bay, bây giờ nhìn thấy đã sợ rồi. Chính vì vậy, chỉ đặt có salad, hoa quả thôi ăn cho nhẹ nhàng anh ạ”.

Bữa sáng trôi qua thật nhanh, ai cũng vội vã ăn cho xong để tranh thủ chợp mắt – đây là quãng thời gian mà họ có thể nghỉ ngơi, để chuẩn bị sức khỏe chạy hàng cho khách. Với những shipper tại Matxcova, vận chuyển nhanh và đỡ vất hơn, còn những người ở tỉnh xa đó là quãng đường dài đằng đẵng, hết sức mệt nhọc. 

Trò chuyện với S, một cô gái chuyên vận chuyển hàng từ Việt Nam sang một thành phố thuộc tỉnh Chelyabinsk về Việt Nam và ngược lại mới thấy thật cám cảnh cho việc mưu sinh. S. kể, mỗi lần ở Việt Nam sang đến sân bay Sheremetryevo, nhận hàng xong lại phải đi gửi tiếp hàng để bay nội địa về thành phố xa. Mỗi lần như vậy phải vạ vật chờ ở sân bay thêm 8 tiếng. Song chiều ngược lại nhọc nhằn hơn nhiều, bởi mỗi ngày chỉ có một chuyến bay lên Matxcova, 8 giờ sáng hạ cánh, chờ thêm 12 tiếng đến 8 giờ tối mới bay về Việt Nam. Vì không có vốn để mua hàng hoá, nên S chủ yếu vận chuyển thuê, ai gửi gì cũng nhận, miễn không phải hàng phi pháp. Từ Nga về có sữa tươi, kẹo, nấm chaga…; ở Việt Nam sang, người đặt mua cân rau muống, người thì chai mắm Phú Quốc, người cân vải thiều, cân mận… “Mọi người gửi và đặt hết được 3 kiện hàng thì còn may nếu không đặt hết, lại phải đi mua gì đó để bù vào cho hết số lượng, sang đến nơi, bán được thì tốt, không bán được thì lỗ to”, S ngán ngẩm. 

Được bay như VIP, xuất ngoại như… đi chợ, tuy nhiên nghề mới của các shipper người Việt tại Nga mới rộ lên trong khoảng 1-2 năm gần đây cũng sắp đến cảnh lụi tàn . Theo chia sẻ của các tay shipper chuyên nghiệp, trước đây, hãng hàng không Aeroflot tương đối thoải mái với hành lý xách tay, chính vì vậy, mỗi người có thể xách theo vài chục kg (khoản này lãi nhất vì không mất cước phí). Gần đây, để  siết chặt, hãng quy định mỗi người chỉ được xách tối đa 10 kg, cẩn thận hơn trong mỗi chuyến bay, có cả nhân viên đứng đo kích thước túi xách, cân nặng. Để “lách luật”, một số shipper tranh thủ tài ngoại giao, nhờ hành khách khác xách hộ, nhưng thường sẽ nhận được những cái lắc đầu từ chối. Số hàng đó, đành bỏ lại tại sân ga, và chấp nhận một chuyến bay không hiệu quả ngay trước mắt. 

Quy định hãng bay khắt khe, lại thêm hiện nay các công ty xuất khẩu của Nga đã nhập cuộc nên cảnh cửa của các shipper này đang dần khép lại. Hiện nay, nắm bắt nhu cầu của nhiều người Việt, đặc biệt những người học tập lao động tại Nga, và thị trường rộng lớn các công ty xuất khẩu của Nga đã liên kết với doanh nghiệp trong nước đưa hàng Nga như: váng sữa, giò Nga, đồ lưu niệm, pho-mát, rượu vodka… Hàng đi theo đường biển rất phong phú, dồi dào. Trong khi đó, ở chiều ngược lại, cộng đồng người Việt ở Nga hiện nay cũng không nhiều, nằm rải rác ở các thành phố nên những chuyến hàng từ Việt Nam sang đa phân chỉ lắt nhắt, lấy công làm lãi, không làm ăn lớn được. 

Máy bay hạ cánh, tôi vẫn dõi theo đoàn người “đặc biệt” ấy. Họ, già có, trẻ có nhưng phần đông vẫn là phụ nữ. Họ, những người phụ nữ nhỏ bé nhưng cần mẫn, kiên cường, nhẫn nại…họ đã “bay” liên tục, với mục đích được thường xuyên gặp các con của mình đang được gửi cho người thân chăm sóc ở Việt Nam và để mưu sinh. Và chính họ đã góp phần công sức không nhỏ để đưa sản phẩm Việt ra nước ngoài và đưa văn hoá ẩm thực Nga đến gần với Việt Nam. Song nghề shipper qua đường hàng không này khiến họ phải nếm nhiều khổ ải, cực nhọc. Nên chăng cần có sự cảm thông của các hành khách cùng bay và của gia đình, xã hội?.

Ngô Tiến Điệp 
Nguồn: nguoiduatin.vn

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM

loading...

Loading...

54 bạn đọc

Nguyễn Công  07/04/2019
Ngày 2/4/2019 tôi bay từ Moscow về nội bài bằng máy bay của hãng hàng không Nga tôi thấy những người làm nghề Shipe bây giờ trật tự, lịch sự, văn minh hơn rất nhiều so với ngày xưa. Đây là một hiện tượng rất tốt và đáng được biểu dương. Chúc các bạn Shipe luôn vui, khoẻ và buôn may, bán đắt nhé.
 

Trả lời
Mong các bạn Shipper vì lòng tự trọng của bản thân và vì bộ mặt Quốc Gia hãy giữ gìn hình ảnh của mình cho thật đẹp trong mọi hoàn cảnh. Chúng tôi ủng hộ các bạn, vì các bạn là những người rất chịu thương, chịu khó và các bạn đã góp phần đưa hàng hoá Nga và Việt Nam đến gần với người tiêu dùng hai nước hơn. Cố lên nhé các bạn!
 

Trả lời
Rất hiểu và thông cảm với sự vất vả vì kế mưu sinh của bà con chúng ta,nhưng một bộ phận không nhỏ trong số những người bay chuyến này đã làm mất hình ảnh của người Việt trong mắt bạn bè Quốc tế. Họ mang lên máy bay tất tật đủ thứ và ăn uống tùm lum,mất vệ sinh. Ngồi trên máy bay thì í ới gọi nhau,buôn chuyện râm ran.Đồ đoàn,chăn gối thì vứt vung vãi,bừa bộn. Máy bay lúc cất và hạ cánh,theo quy định và loa thông báo là phải tắt điện thoại nhưng họ vẫn gọi nói chuyện oang oang. Trong phòng chờ dành cho khách thương gia thì tiêu chuẩn họ đã thừa đk vào đấy,có điều họ lấy ăn thừa thãi và bỏ lại đầy bàn nhưng vẫn còn lấy thêm để mang đi. Tại các khu vực trong sân bay thì bạ đâu ngồi đấy,chuyện trò ầm ĩ. Quần áo nhếch nhác lại còn đùm gói đủ thứ lỉnh kỉnh rồi chen lấn,tranh chỗ. Đặc biệt là lúc MB bắt đầu hạ cánh,loa và tiếp viên luôn nhắc nhở phải chờ lúc MB dừng hẳn,đèn tín hiệu tắt,có thông báo của phi hành đoàn thì mới mở dây đai an toàn nhưng họ bỏ ngoài tai tất cả. Chen lấn và tranh nhau đứng dậy lôi đồ trên khoang hành lý xuống bất chấp sự ngăn cản cuống quýt đầy bất lực của tiếp viên. Các bạn nên nhớ,chỉ vì hành vi này thì người Việt đã bị xem là thiếu văn hóa và thuộc diện không xứng đáng đi MB. Và đặc biệt,nếu vô tình một cái túi,cái vali của các bạn rơi lên đầu hay trúng phải khách khác thì nhẹ là tiếp viên bị kỷ luật,phạt nặng và thậm chí đuổi việc,nặng thì khách sẽ khởi kiện và hãng bị mất uy tín cộng với đền bù về tổn thất tinh thần cho hành khách là rất lớn. Tôi không ác cảm với các bạn,nhưng tôi xem thường tất cả những người bay chuyến nào thiếu ý thức và làm tổn hại đến hình ảnh của cộng đồng tại Nga nói riêng lẫn người Việt nói chung. Mong rằng,những tâm sự này được các bạn tiếp thu và thay đổi để mọi người cũng sẽ tôn trọng các bạn hơn và NV hãng,người nước ngoài sẽ không coi thường người Việt Nam chỉ vì các bạn!
 

Trả lời
Đội shipper quốc tế này làm hình ảnh người Việt sấu đi rất nhiều trong mắt bạn bè.Mang nhiều hàng,chen lấn xô đẩy,cãi chửi nhau khi ra tầu bây,lên máy bay thì mất trật tự.Cùng là người Việt nhưng rất sấu hổ vì những hàn động kém văn hóa của đội này khi bay chuyến Mos-Han.
 

Trả lời
Vì miếng cơm manh áo cả thôi. Mọi người nên có cái nhìn thiện cảm hơn. Hy vọng những người này nên giữ gìn hình ảnh, vì tự trọng của bản thân và lòng tự trọng dân tộc...
 

Trả lời
Nhiều khi bay, ngồi cùng đội Shipper này thấy khá "chối" vì họ đem nhiều hành lý, tụ tập nói chuyện, ăn uống nên hơi làm phiền những hành khách khác. Ra cửa kiểm tra thì họ hay chen, rồi ngồi ngay giữa sảnh sân bay hay cạnh băng chuyền ống lại hàng hóa cung hơi khó coi, nhất là dưới con mắt của khách nước ngoài.Nhưng hơn tất cả những điều đó, phải công nhận họ rất đáng khâm phục bởi sự chăm chỉ,cần cù, nghị lực vượt khó vượt khổ của họ.
 

Trả lời
Chính những người này cũng góp phần làm hình ảnh người Việt trở nên nhếch nhác và bị ghét bỏ hơn ở nước ngoài.
 

Trả lời
Phan huy Hiệp  05/04/2018
Bài viết hay,chân thực.Cám ơn tác giả.
 

Trả lời
Bình luận của bạn:
 

Gửi phản hồi
Ca nhạc VIỆT NAM TRONG TÔI Ca nhạc Việt Nam trong tôi 2013 Tôi yêu Việt Nam 2013 Mùa đông nước Nga 2012-2013 Mùa thu vàng nước Nga 2013 Vũ khúc mùa đông Đêm Việt Nam: Tết xa quê 2014 Xuân tình yêu 2014 Giấc mộng đêm hè 2014 Mùa thu vàng nước Nga 2014 Chương trình ca nhạc hè 2015: "Giấc mơ có thật" Mùa thu vàng nước Nga 2018
Loading...